Một số kiến thức nhạc lý cơ bản cần có để dễ dàng trong việc Tự học piano

Nếu ngày trước chơi piano chỉ dành cho người có điều kiện và phải học từ nhỏ thì ngày nay, bạn có thể học piano khi đã trưởng thành bằng phương pháp học piano dành cho người lớn, người bận rộn. Học piano ngày nay cũng có nhiều cách thức khác nhau: tự học piano online, học piano trực tuyến, học piano qua video trên internet, học trực tiếp với thầy cô, học qua Video Call, học ở trung tâm … Tuỳ vào điều kiện, hoàn cảnh sống và nhu cầu của mình, bạn có thể lựa chọn cách học phù hợp.

Để bắt đầu với học piano, bạn cần trang bị một số kiến thức nhạc lý cần thiết nhất để có thể tự học cơ bản dễ dàng trong thời gian đầu. Khi các bạn đã nắm được những kiến thức nhạc lý căn bản này thì hoàn toàn có thể tự học piano theo video hướng dẫn. Ngoài ra nếu bạn chưa có điều kiện sắm cho mình một cây piano, cũng có thể tự học piano được trên đàn Organ (bằng cách đổi tiếng đàn piano 2 tay trên Organ).

Vậy đầu tiên, chúng ta sẽ tìm hiểu các yếu tố cốt lõi nhất của âm nhạc nhé!

Nhạc lý cơ bản (Music theory) là gì?

Nhạc lý là nền tảng cơ bản của kiến thức về âm nhạc, giúp người học hiểu và tương tác với âm nhạc một cách hiệu quả. Dưới đây là một số khái niệm cơ bản trong nhạc lý:

• Nốt nhạc: Biểu thị độ cao và độ thấp của âm thanh. Có năm loại nốt chính: Đô, Rê, Mi, Fa, Sol, La, Si.
• Giai điệu: Sự kết hợp của các nốt nhạc để tạo thành các đoạn nhạc, điều này tạo nên những đoạn melody.
• Hợp âm: Sự kết hợp của ba hoặc nhiều hơn ba nốt nhạc cùng một lúc. Hợp âm cung cấp cảm giác về âm màu và sắc thái cho âm nhạc.
• Nhịp điệu: Mô hình thời gian của âm nhạc, quyết định bởi việc phân bổ và sắp xếp các nốt nhạc trong thời gian.
• Khoái cảm âm nhạc: Cảm xúc hoặc tinh thần mà âm nhạc truyền đạt tới người nghe.

Nhạc lý không chỉ giúp người học hiểu cách đọc và biểu diễn âm nhạc, mà còn giúp họ phát triển khả năng sáng tạo và hiểu biết sâu sắc về cấu trúc và ý nghĩa của âm nhạc. Đồng thời, cũng việc bạn sử dụng ngôn từ của mình để nói chuyện, nhạc lý là ngôn ngữ của âm nhạc. Nó giúp bạn hiểu, tương tác và biểu diễn âm nhạc một cách tự tin và linh hoạt.

Chúng ta hãy nghĩ về điều này một chút: Khi bạn học ngôn ngữ mẹ đẻ của mình, bạn có thể diễn đạt suy nghĩ, cảm xúc và ý tưởng của mình một cách tự nhiên. Tương tự, khi bạn nắm vững nhạc lý, bạn có khả năng hiểu và thể hiện âm nhạc một cách tự nhiên, không cần phải suy nghĩ quá nhiều.

Nhạc lý giúp bạn “nói chuyện” thông qua âm nhạc bằng cách hiểu và sử dụng các yếu tố như nốt nhạc, hợp âm, giai điệu và nhịp điệu. Khi bạn tiếp xúc với âm nhạc, bạn có thể diễn tả cảm xúc, ý tưởng và tinh thần của mình thông qua việc chơi hoặc sáng tác âm nhạc.

Với nhạc lý, bạn không chỉ đơn giản là “đọc” âm nhạc, mà bạn cũng có khả năng “nói” và “nghe” âm nhạc một cách tự nhiên và thành thạo hơn.

Học nhạc lý cơ bản piano bằng cách đọc nốt nhạc

Nốt nhạc (Note) là gì?

Nốt nhạc (Note) là đơn vị cơ bản để biểu diễn âm nhạc, đại diện cho độ cao và độ thấp của âm thanh. Khi chúng ta nghe âm nhạc, chúng ta thực sự đang nghe các sóng âm rung động trong không khí. Tần số của các rung động này quyết định âm thanh có cao hay thấp, và chúng ta gọi mỗi tần số cụ thể đó là một nốt nhạc.

Trong hệ thống âm nhạc phổ biến, có tổng cộng 12 nốt nhạc, bao gồm cả nốt trắng và nốt đen trên bàn phím đàn Piano. Các nốt nhạc này được ký hiệu bằng các chữ cái từ A đến G, và sau đó lặp lại. Ví dụ, nốt La được biểu diễn bằng chữ A, nốt Si được biểu diễn bằng chữ B, và tiếp tục.

Trên bàn phím Piano, các nốt nhạc được phân bố trên các phím từ C đến B. Để phân biệt các nốt nhạc trên đàn Piano, người ta thường đánh số thứ tự cho từng quãng, với phím C4 (còn được gọi là Middle C) đóng vai trò là điểm tham chiếu.

Đây là một số ví dụ về các nốt nhạc và tên tương ứng của chúng:

• C (Do)
• D (Re)
• E (Mi)
• F (Fa)
• G (Sol)
• A (La)
• B (Si)

Hiểu về các nốt nhạc là quan trọng để có thể đọc và biểu diễn âm nhạc một cách chính xác và hiệu quả.

Đọc nốt nhạc

Phương pháp dễ dàng để ghi nhớ nốt nhạc cho người mới bắt đầu:

• Ghi nhớ, đọc tên, tập chép và nhìn trên phím đàn các nốt nhạc nằm trên dòng kẻ. Sau đó xác định trên phím đàn các nốt nhạc nằm trên dòng kẻ cách nhau 1 phím trắng đàn.
• Ghi nhớ, đọc tên, tập chép và nhìn trên phím đàn các nốt nhạc nằm trên khe. Sau đó xác định trên phím đàn các nốt nhạc nằm trên khe cách nhau 1 phím trắng đàn.

Phương pháp giúp đọc nốt nhạc trên bản nhạc nhanh hơn:

• Lấy các nốt nhạc mà mình dễ dàng ghi nhớ làm mốc (xác định đúng tên gọi, vị trí trên phím đàn của nốt nhạc này)
• Quan sát trên bản nhạc những nốt nhạc tiếp theo trên khuông nhạc đi lên hay đi xuống, nằm trên bao nhiêu dòng, bao nhiêu khe, thì ngón tay cũng di chuyển bấm đi lên, đi xuống bấy nhiêu phím đàn.
• Tập nhin bản nhạc và di chuyển ngón tay mà không cần nhìn bàn tay.

——————————————–

Ghi nhớ hợp âm: Bước Đơn Giản để Hiểu và Chơi Piano

Khi bắt đầu học nhạc lý và chơi piano, việc hiểu và ghi nhớ các loại hợp âm là quan trọng để phát triển kỹ năng chơi nhạc một cách tự tin và linh hoạt. Dưới đây là một số bước đơn giản để giúp bạn làm quen với các ký hiệu và chơi các loại hợp âm trên đàn Piano:

• Đầu tiên, xác định hợp âm gốc, tức là hợp âm chính trong một bài hát. Thường là hợp âm trưởng hoặc hợp âm thứ của nốt nhạc đầu tiên trong bài.
• Tìm hiểu và dịch các ký hiệu phức tạp như M7 (hợp âm thứ với nốt thứ 7), 7M (hợp âm trưởng với nốt thứ 7), sus (hợp âm với nốt “suspending”), aug (hợp âm tăng), dim (hợp âm giảm), và các ký hiệu thăng/giáng (# và b).
• Có thể sử dụng các phần mềm hoặc ứng dụng để hỗ trợ trong việc tìm hiểu và thực hành các loại hợp âm. Các ứng dụng như Piano Companion, Chordify, hoặc Simply Piano có thể giúp bạn dễ dàng hơn trong việc xác định và chơi các hợp âm.
• Cuối cùng, hãy thực hành chơi các hợp âm trên đàn Piano để cảm nhận âm thanh và cách chúng hoạt động trong âm nhạc. Thực hành này sẽ giúp bạn cải thiện kỹ năng chơi piano và hiểu biết sâu sắc hơn về hợp âm.

Bằng cách tiếp cận từng bước một và kiên nhẫn thực hành, bạn sẽ dần dần trở nên thành thạo trong việc ghi nhớ và chơi các loại hợp âm, mở ra cánh cửa cho sự sáng tạo và thăng tiến trong hành trình âm nhạc của mình.

1. Kí hiệu hợp âm:

2. Cách gọi tên:

• Các chữ cái in hoa: hợp âm … trưởng.

      Ví dụ: C (hợp âm đô trưởng)

• Có chữ “m” sau các chữ cái in hoa: hợp âm … thứ.

      Ví dụ: Cm (hợp âm đô thứ)

• Có số, dấu thăng, dấu giáng …

  Ví dụ: C7 (đô bảy), C9 (đô chin), C# (đô thăng trưởng), Cb (đô giáng trưởng), C#m (đô thăng thứ), C#m7 (đô thăng thứ bảy) …

——————————————-

Thứ tự các dấu hóa

Khoảng cách giữa phím đàn đen và trắng liên tiếp nhau trên đàn là ½ cung.

#: dấu thăng (tăng ½ cung)

b: dấu giáng (giảm ½ cung)

Dấu thăng # (dấu giáng b) cố định xuất hiện ở đầu khuông nhạc đặt ở vị trí nốt nào thì nốt đó tăng lên (giảm xuống) ½ cung.

Cách xác định nhanh các nốt tăng lên (giảm xuống) ½ cung dựa vào số lượng dấu thăng (#)/ giáng (b) cố định trên khuông nhạc.

Dựa vào Bảng thứ tự thăng/giáng ta có thế biết được nốt nhạc nào bị thăng/giáng chỉ cần nhìn vào số lượng dấu # / dấu b cố định ở đầu khuông nhạc.

Ví dụ: Có 3 dấu # ở đầu khuông nhạc: là có 3 nốt phải #

• (đi từ trái qua) Fa – Do – Sol

Có 4 dấu b ở đầu khuông nhạc: là có 4 nốt phải b

• (đi từ phải qua) Si – Mi – La – Rê

———————————————-

Trường độ nốt nhạc (Duration)

Trường độ là giá trị thời gian của âm thanh. Về mặt vật lý, độ dài đo thời gian phát ra giao động của nguồn âm thanh. Trong nhạc lý, độ dài của âm thanh được quy định bằng các nốt nhạc với những hình dạng khác nhau.

Nốt nhạc có 2 bộ phận:

• Thân nốt nhạc: Là một hình tròn rỗng hoặc đặc ruột. Phần này để xác định vị trí cao độ của âm thanh.
• Đuôi và dấu móc của nốt nhạc: Đuôi nốt nhạc là một vạch thẳng đứng, phần này để xác định độ dài khác nhau của âm thanh, đuôi nốt nhạc có thể quay lên hoặc quay xuống. Dấu móc luôn nằm ở bên phải của đuôi nốt.

Hình nốt và giá trị độ dài tương đối giữa các hình nốt:

Mối tương quan độ dài giữa chúng là: nốt đứng trước có giá trị gấp đôi nốt đứng sau.

Nếu: Nốt tròn = 4 đơn vị đo độ dài (đv/nhịp), thì các nốt còn lại sẽ có giá trị như sau:

• Nốt trắng = 2 đv
• Nốt đen = 1 đv
• Nốt móc đơn = 1/2 đv
• Nốt móc kép = 1/4 đv
• Nốt móc ba = 1/8 đv
• Nốt móc bốn = 1/16 đv

Độ dài của các nốt không có giá trị thời gian quy định sẵn. Vì vậy, nốt nhạc chỉ biểu hiện mối tương quan về thời gian trong điều kiện cùng một tốc độ chuyển động (cùng tempo – nhịp bài hát).

Trường độ nốt nhạc có dấu chấm đằng sau. Dấu chấm là nốt bằng ½ trường độ nốt đứng trước nó.

————————————————-

Ý nghĩa các chỉ số nhịp phổ biến

Ngoài những kiến thức trên, nếu bạn muốn rút ngắn thời gian học Nhạc lý của mình, để đi vào trọng tâm những kĩ năng, kiến thức nhạc lý trọng tâm và dễ hiểu hơn, có thể tham khảo Khoá học Nhạc lý trong 2 tuần. Ở khoá học này, Bội Ngọc sẽ giải thích một cách ngắn gọn, súc tích nhất những điểm nhạc lý cần thiết để bạn có thể bắt đầu tập đọc hiểu và thực hành chơi bài hát đầu tiên.

Các nội dung Nhạc lý có trong khoá học được diễn giải bằng Video hướng dẫn kèm theo bài hát thực hành & bài tập nhạc lý:

1/ Cách ghi nhớ kí hiệu hợp âm

2/ Cách đọc nốt nhạc

3/ Hiểu trường độ nốt nhạc

4/ Chỉ số nhịp, dấu hoá, dấu nối, dấu luyến

5/ Giải thích về thứ tự dấu hoá

6/ Dấu lặng, dấu quay lại, liên ba đen, liên ba đơn

7/ Cách đọc bản nhạc 2 tay cổ điển

Cùng một số video thực hành nhạc lý & thực hành kết hợp hai tay chơi trên bài hát

>> Bạn có thể đặt mua khoá học Nhạc lý >> TẠI ĐÂY 

Bội Ngọc Piano

“Chia sẻ động lực, lan toả đam mê”

• Theo dõi Bội Ngọc Piano tại: Facebook Page |  Youtube | Group Facebook 
• Xem thêm các khóa học piano online của Bội Ngọc Piano
• Khóa học Piano Solo Method
• Khóa học Đệm hát Piano
• Làm trắc nghiệm chọn khoá học piano phù hợp 

​