Hướng dẫn sáng tác giai điệu với piano

Đôi khi việc sáng tác giai điệu với piano không hẳn là tạo ra một bản nhạc mới hoàn toàn, mà nó còn có ý nghĩa tạo nên một âm điệu mới cho một tác phẩm cũ. Trong bài viết này, Bội Ngọc sẽ hướng dẫn cho bạn những điều cần quan tâm khi sáng tác giai điệu.

Trước khi tìm hiểu về cách thức sáng tác giai điệu, bạn cần biết những đoạn nhạc có thể chơi theo cách sáng tạo của bản thân. Ở đây gồm có: đoạn intro hoặc giai điệu thuộc đoạn gian tấu.

Đoạn intro là gì? Giai điệu thuộc đoạn gian tấu

Phần mở đầu, hay còn được gọi là Intro trong một bản nhạc, thường được thiết kế ngắn gọn nhằm tạo ra một không gian đặc biệt, giới thiệu chủ đề chính của bài hát. Đoạn này thường được xây dựng đơn giản, có thể là một đoạn âm nhạc ngắn được lặp đi lặp lại hoặc một giai điệu ngắn.

Chức năng chính của nó là tạo ra một cảm giác, thu hút người nghe và dẫn họ vào phần chính của bản nhạc. Ví dụ, trong bản Canon in D của Johann Pachelbel, phần Intro là một đoạn nhạc ngắn lặp lại trên nền nhạc của cây đàn hạc, mang lại một không khí trang trọng và thiêng liêng cho bản nhạc. Phần Intro này làm nền cho phần chính với giai điệu Canon nổi tiếng.

Trong một bản nhạc, nếu Intro và Out đề cập đến phần bắt đầu và kết thúc của bài hát, thì “gian tấu” (cũng có thể được gọi là Interlude) là phần trung gian nằm giữa các phần hát khác nhau. Ví dụ, trong một bài hát có phần A (phiên khúc) và phần B (điệp khúc), khi bạn hát theo thứ tự A – B – nhạc dạo – A – B, thì phần nhạc dạo ở giữa này sẽ được gọi là gian tấu. Để mở rộng, nếu bạn thực hiện chu trình A – B lặp lại nhiều lần, thì gian tấu sẽ là phần nhạc nằm giữa mỗi chu kỳ A – B đó.

Làm thế nào để sáng tác giai điệu riêng cho mình

Sau khi đã định hình về những đoạn có thể chơi theo cách bạn sáng tác, ta đến với phần để tạo nên một giai điệu riêng. Đầu tiên bạn cần biết vòng hợp âm xoay quanh bài hát đó gồm những hợp âm nào, sau đó sáng tạo giai điệu trên hợp âm sẵn có của bài hát đó.

Rõ hơn, sau khi đã xác định được vòng hợp âm bài hát, đầu tiên, bạn nên chơi tốt 2 tay cho phần nhạc nền đúng theo số nhịp ban đầu đề ra, tương tự như chơi đệm hát.

Khi đã vững ở phần nhạc nền, bạn tiếp tục với việc nghĩ ra giai điệu sao cho âm thanh phát ra thuận tai. Tay trái sẽ chơi theo nhịp phần nhạc nền, tay phải đàn phần giai điệu sáng tạo sao cho phù hợp với hợp âm tay trái. Nguyên lí sáng tạo giai điệu dựa trên việc chia nhiều nốt đơn tương ứng với số nhịp hợp âm.

• Ví dụ: Bài hát “Mẹ yêu” ở giọng G trưởng, vòng hợp âm tương ứng là G-C-G-Em-D. Hợp âm G và C đánh 4 nhịp, hợp âm G và Em còn lại đánh 2 nhịp, D tiếp tục đánh 4 nhịp.

Ta xét 2 hợp âm đầu là G và C, ở hợp âm G bạn có thể chơi 8 nốt đơn, sau khi chơi xong G sẽ chơi qua C. Có thể rải thêm 8 nốt đơn ở C tương tự như G, gợi ý ở hợp âm C, để giai điệu nghe được hợp lý, bạn có thể kết thúc giai điệu bằng một trong các nốt C/E/G. Ở các hợp âm sau, bạn có thể dựa vào nguyên lý nói trên để sáng tạo giai điệu tay phải cho những hợp âm sau.

Cách khác, thay vì chia nhiều nốt đơn theo nhịp hợp âm ở tay trái như trên, bạn có thể rút gọn số nốt đánh ở tay trái bằng cách ngân dài hoặc chơi nốt kép.

• Ví dụ: Vẫn là vòng hợp âm bài hát “Mẹ yêu”, ở hợp âm G, bạn có thể thu gọn số nốt trong 4 nhịp. Thay vì 8 nốt như thường lệ, bạn chơi lại dưới dạng 6 -7 nốt hoặc ít hơn, tương ứng với việc giảm bớt số lượng nốt trong 1 hợp âm sẽ có những nốt ngân dài hơn so với thông thường. Tương tự việc thu gọn số lượng nốt ở hợp âm C cũng như các hợp âm còn lại.

Chung quy, bạn có thể sáng tác intro, giai điệu cho đoạn gian tấu dựa vào vòng hợp âm bài hát, từ hợp âm, bạn sẽ suy nghĩ giai điệu tùy thích bằng cách chơi đủ số nốt tương ứng với số nhịp hoặc thu gọn số lượng nốt, ngân dài nốt hoặc chơi nốt kép.

Ngoài ra, dựa vào cách thức trên, bạn hoàn toàn sáng tác cho một giai điệu bài hát riêng. Có thể tham khảo vòng hòa âm của 1 tác phẩm sẵn có, hoặc tự nghĩ ra một vòng hòa âm. Từ đó, để bản nhạc có phần bố cục rõ ràng, hãy chia câu, điều này giúp bạn dễ dàng biết được bài hát kéo dài trong bao nhiêu ô nhịp. Thông thường số ô nhịp trong bài hát chia hết cho 4. Mỗi câu trung bình có 4 hợp âm nằm trong 4 ô nhịp. Từ điều đó có thể suy ra việc bạn sẽ viết được một vòng hòa âm trên mỗi 4 ô nhịp.

• Ví dụ: 1 bài hát sẽ có 2 đoạn: 4 câu phiên khúc và 4 câu điệp khúc. Tương ứng bạn có 32 ô nhịp cho đoạn phiên khúc và 32 ô nhịp cho đoạn điệp khúc. Tổng cộng có 64 ô cho 1 bài hát hoàn chỉnh, hoặc có thể thêm một vài câu chuyển giữa đoạn.

Một cách sáng tác giai điệu khác khá phổ biến nữa, đó là khi bạn bất chợt có ý tưởng và thu âm lại giai điệu đó. Khi chơi ngẫu hứng theo cách này, bạn cũng cần để ý đến số nhịp của từng hợp âm cho đoạn giai điệu ngẫu hứng và kí âm để ghi nhớ sắp xếp giai điệu sao cho mượt mà nhất.

Bội Ngọc Piano

“Chia sẻ động lực, lan toả đam mê”

• Theo dõi Bội Ngọc Piano tại: Facebook Page |  Youtube | Group Facebook 
• Xem thêm các khóa học piano online của Bội Ngọc Piano
• Khóa học Piano Solo Method
• Khóa học Đệm hát Piano
• Làm trắc nghiệm chọn khoá học piano phù hợp